اسپن ۸۵ (سوربیتان تریاولئات)
- اسید چرب: اولئیک اسید
- درجه استریفیکاسیون: تریاستر
- مقدار HLB: ۱.۸
- خصوصیات: مایع روغنی
اسپن ۸۵ (سوربیتان تریاولئات) یک سورفکتانت غیریونی است که به دلیل مقدار HLB بسیار پایین (حدود ۱.۸)، لیپوفیلیکترین (چربیدوستترین) عضو خانواده اسپنها محسوب میشود. این ویژگی آن را به انتخاب اصلی برای ایجاد امولسیونهای آب در روغن (W/O) بسیار پایدار و غلیظ تبدیل میکند
-
مشخصات اسپن 85
.
مشخصات کلی اسپن۸۵
جدول زیر اطلاعات اصلی این ماده را خلاصه میکند:
ویژگی
مشخصات
نام شیمیایی
سوربیتان تریاولئات (Sorbitan Trioleate)
شماره CAS
26266-58-0
فرمول مولکولی
C₆₀H₁₀₈O₈
جرم مولی
حدود ۹۵۷.۵۱ گرم بر مول
مقدار HLB
حدود ۱.۸ (بسیار لیپوفیلیک)
ظاهر فیزیکی
مایع چسبناک، به رنگ زرد روشن تا کهربایی یا قهوهای
حلالیت
نامحلول در آب (در دمای ۲۵ درجه). محلول در روغنها و حلالهای آلی مختلف.
نقطه اشتعال
بالای ۱۴۹ درجه سانتیگراد
کاربرد عمده
امولسیونکننده و پایدارکننده قوی در سیستمهای آب در روغن (W/O)
ساختار، تولید و ویژگیهای شیمیایی
اسپن ۸۵ از طریق واکنش استریفیکاسیون بین سوربیتول (یک الکل قندی) و اسید اولئیک (یک اسید چرب غیراشباع C18:1) تولید میشود. تفاوت اصلی آن با اسپنهای دیگر (مانند اسپن ۸۰) در درجه استریفیکاسیون است. در اسپن ۸۵، سه مولکول اسید اولئیک به هسته سوربیتان متصل شدهاند. این ساختار باعث میشود:
- بخش لیپوفیل (چربیدوست) بسیار بزرگ و غالب باشد.
- HLB بسیار پایین (۱.۸) داشته باشد که نشاندهنده تمایل شدید به فاز روغنی است.
- در آب نامحلول باشد اما قدرت بالایی در امولسیون کردن قطرات ریز آب در یک فاز پیوسته روغنی داشته باشد.
کاربردهای اصلی در صنایع مختلف
مقدار HLB بسیار پایین اسپن ۸۵، آن را برای کاربردهای خاصی ایدهآل کرده است:
- صنایع آرایشی و بهداشتی:
- تولید کرمهای بسیار غلیظ و چرب مانند کرمهای بدن (Body Butter)، پمادها و محصولات محافظ پوست.
- ایجاد بافت غنی و حس چرب مطلوب روی پوست.
- صنایع غذایی (به صورت محدود و تخصصی):
- به عنوان پایدارکننده در روغنها و امولسیفایر در سیستمهای W/O پیچیده.
- بهبود بافت و پایداری در برخی فرآوردههای خاص.
- صنایع شیمیایی و صنعتی:
- روانکننده و امولسیفایر در روغنهای صنعتی.
- پایدارکننده در فرمولاسیونهایی مانند قیر و روغن.
- عامل امولسیفایر و پخشکننده در سموم کشاورزی (برای پخش بهتر روغن روی برگ گیاهان).
- پراکندهکننده رنگدانه در صنعت نساجی.
نکات ایمنی، نگهداری و فرمولاسیون
- ایمنی: مانند سایر اسپنها، به طور کلی غیرسمی و غیرتحریککننده در نظر گرفته میشود، اما رعایت دستورالعملهای عمومی کار با مواد شیمیایی (استفاده از دستکش و عینک) توصیه میشود.
- نگهداری: باید در ظرف دربسته، در مکان خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگهداری شود. عمر مفید آن معمولاً حدود دو سال ذکر شده است.
- نکته کلیدی در فرمولاسیون: به دلیل HLB بسیار پایین، اسپن ۸۵به ندرت به تنهایی استفاده میشود. معمولاً آن را با یک سورفکتانت آبدوست (مانند تویین ۸۵ یا سایر تویینها) ترکیب میکنند تا "جفت HLB" تشکیل دهند. این کار به دستیابی به پایداری امولسیونی بهینه و کنترل دقیقتر ویژگیهای محصول نهایی کمک میکند.
در مجموع، اسپن ۸۵ یک امولسیفایر تخصصی با قدرت لیپوفیلیک بسیار بالا است که برای فرمولاسیونهای غلیظ، بسیار چرب و با پایداری بالا در صنایع آرایشی، دارویی و برخی کاربردهای صنعتی خاص انتخاب مناسبی است.
