BOPP چیست؟
BOPP مخفف "Biaxially Oriented Polypropylene" به معنی پلیپروپیلن دوطرفهی کشیده شده است که یک فیلم پلاستیکی بسیار محبوب و پرکاربرد در صنایع بستهبندی و چاپ محسوب میشود. این فرآیند باعث میشود که خواص مکانیکی، شفافیت و مقاومت حرارتی فیلم پلیپروپیلن به شکل قابل توجهی بهبود یابد. در واقع، ساختار مولکولی پلیپروپیلن به دو جهت راستا داده میشود که باعث افزایش ماندگاری، استحکام کششی، مقاومت در برابر پارگی و ویژگیهای بارز دیگر مانند شفافیت و مقاومت در برابر حرارت میشود.
این نوع پلیمر بیشتر در صنایع بستهبندی، فیلمهای محافظ، و کاربردهای الکترونیکی مانند خازنها کاربرد دارد. به دلیل وجود ساختار جهتدار دوگانه، BOPP خواص مکانیکی و شیمیایی مناسبی را ارائه میدهد که آن را برای استفاده در بستهبندیهای غذایی، صنعتی، و حتی فیلمهای متالیزه شده ایدهآل میسازد
ویژگیهای کلیدی BOPP
فیلم BOPP به دلیل فرآیند تولید خاص خود، ویژگیهای مطلوب بسیاری دارد:
- استحکام مکانیکی بالا: فرآیند کشش دوطرفه، این فیلم را در برابر پاره شدن، سوراخ شدن و ترک خوردن بسیار مقاوم میکند.
- شفافیت و جلای عالی: ظاهری شیشهای و درخشان دارد که برای نمایش محصولات بسیار ایدهآل است.
- مقاومت در برابر رطوبت: بهترین سد (مانع) در برابر بخار آب در بین فیلمهای پلاستیکی متعارف محسوب میشود و محصول را خشک نگه میدارد.
- سبک و مقرون به صرفه: چگالی پایین آن (حدود ۰.۹۱ گرم بر سانتیمتر مکعب) باعث وزن کم و بازدهی بالا میشود.
- مقاومت شیمیایی: در برابر روغن، چربی و بسیاری از مواد شیمیایی مقاوم است.
- پایداری حرارتی: در محدوده دمایی وسیعی (معمولاً از ۲۰- تا ۱۲۰ درجه سانتیگراد) پایدار میماند.
- قابلیت بازیافت: این فیلم قابل بازیافت است و اثر کربنی نسبتاً پایینی دارد.
محدودیتهای BOPP
با وجود مزایای زیاد، این فیلم معایب خاص خود را نیز دارد:
- قابلیت حرارتیپذیری ضعیف: بهطور ذربی قابلیت درزگیری حرارتی ندارد و اغلب باید با لایهای از مواد دیگر مانند پلیاتیلن (PE) لمینیت شود تا بتوان بسته را حرارت داد.
- چاپپذیری نیاز به آمادهسازی دارد: سطح غیرقطبی BOPP باعث میشود چسبندگی مرکب و چسب روی آن کم باشد. بنابراین قبل از چاپ یا لمینیت، سطح آن باید تحت "تیمار کورونا" قرار گیرد تا انرژی سطحی آن افزایش یابد.
کاربردهای رایج BOPP
تنوع و ویژگیهای عالی BOPP باعث شده در زمینههای مختلفی استفاده شود:
- بستهبندی مواد غذایی: مانند بستهبندی تنقلات، ماکارونی، قهوه و آجیل بهدلیل شفافیت و سد عالی در برابر رطوبت.
- برچسبها و لیبلها: بهویژه برای محصولاتی که در معرض رطوبت، روغن یا مواد شیمیایی هستند (مانند شامپو، مواد شوینده و بطریهای نوشیدنی) بسیار مناسب است.
- نوارهای چسبی (چسب): پایه اصلی بسیاری از نوارهای بستهبندی شفاف را تشکیل میدهد.
- لمینیت کردن: برای افزایش استحکام و دوام جعبههای کاغذی، پوسترها و جلد کتابها استفاده میشود.
- انواع خاص بستهبندی: مانند فیلمهای متالایز (برای ظاهر فلزی و سد بهتر)، فیلمهای مات (برای جلوهی کاغذی و لوکس) و فیلمهای ضدغبار (برای بستهبندی میوه و سبزیجات تازه).
انواع فیلم BOPP
|
نوع فیلم |
ویژگیهای کلیدی |
کاربردهای معمول |
|
معمولی |
شفافیت و جلای بالا |
چاپ، نوار چسب، لمینیت با مواد دیگر |
|
قابل حرارت |
دارای لایهی قابل ذوب برای درزگیری |
بستهبندی مستقیم مواد غذایی و پوشاک |
|
مرواریدی (پَرل) |
ظاهر مات و مرواریدی، کدر |
بستهبندی مواد غذایی، لوازم آرایشی |
|
متالایز |
پوشش داده شده با لایه نازک فلز، سد نوری عالی |
بستهبندی مواد غذایی، بستهبندی تزئینی |
|
مات |
سطح غیربراق، شبیه کاغذ |
جلد کتاب، بستهبندی لوکس صابون و عطر |
|
ضدغبار |
از تشکیل قطرههای آب و مهای شدن جلوگیری میکند |
بستهبندی میوه و سبزیجات تازه |
فرآیند تولید BOPP
فیلم BOPP در یک فرآیند دقیق تولید میشود:
- اکستروژن: دانههای پلیپروپیلن ذوب و از طریق یک قالب شکافدار به صورت ورق اولیهای درمیآیند.
- کشش طولی (جهت ماشین): ورق از بین غلتکهایی که با سرعتهای متفاوت میچرخند عبور داده میشود و تا ۵ برابر در جهت طول کشیده میشود.
- کشش عرضی (جهت عرضی): ورق توسط یک سیستم گیره در دو لبه گرفته میشود و در یک کوره در جهت عرض تا ۹ برابر کشیده میشود.
- تیمار نهایی: فیلم کشیده شده برای تثبیت ساختارش حرارت دیده و سپس برای بهبود چسبندگی سطح، تحت "تیمار کورونا" قرار میگیر
تفاوت BOPP (Biaxially Oriented Polypropylene) با PP
تفاوت BOPP (Biaxially Oriented Polypropylene) با PP معمولی در خواص مکانیکی به دلیل فرآیند جهتدهی دو جهته است که BOPP را از پلیپروپیلن معمولی متمایز میکند.
خواص مکانیکی BOPP نسبت به PP معمولی به طور قابل توجهی بهتر است، به طور خاص:
-
مقاومت کششی بالاتر: BOPP به دلیل کشیده شدن در دو جهت، استحکام کششی بیشتری دارد.
-
مقاومت بالاتر در برابر پارگی و سایش: فرآیند جهتدهی باعث افزایش چقرمگی و مقاومت به پارگی میشود.
-
سختی و انعطافپذیری بهتر: BOPP عبارت از یک ماده سختتر با انعطافپذیری کنترل شده است.
-
مقاومت بیشتر به خمش و انحناء: BOPP در مقابل تغییر شکلهای مکانیکی بهتر مقاومت میکند.
در مقابل، PP معمولی بدون جهتدهی چنین خصوصیات مکانیکی تقویت شدهای را ندارد و معمولاً خواص مکانیکی آن ضعیفتر و کمتر یکنواخت است. به عبارت دیگر، جهتدهی دو محوره در BOPP باعث افزایش
نظم و برتری ساختاری در مقیاس مولکولی شده که این امر بهبود خواص مکانیکی آن را موجب میشود.
بنابراین BOPP عموماً در کاربردهایی به کار میرود که مقاومت مکانیکی بهتر، ماندگاری بالاتر و خواص فیزیکی برتر مورد نیاز است، مانند بستهبندیهای صنعتی و فیلمهای محافظ مقاوم، در حالی که PP معمولی برای کاربردهای عمومیتر و با خواص مکانیکی کمتر پدید میآید.
